ในผืนป่าของบ้านแม่อีแลบ อำเภอปาย การดูแลธรรมชาติไม่ได้เริ่มต้นจากกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มจาก ศรัทธา ความเชื่อ และจารีตประเพณี ที่ชาวลีซูยึดถือและปฏิบัติสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน
สำหรับชาวลีซู ป่าไม่ใช่แค่แหล่งทรัพยากร แต่คือพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีชีวิตและวิญญาณ ก่อนจะเข้าไปใช้ประโยชน์จากป่า ต้องบอกกล่าว ต้องขออนุญาต และต้องรู้จักใช้ด้วยความเคารพ
พิธีกรรม อิ้ด่ามาหลัวะ ไม่เพียงเป็นการแสดงความเคารพต่อเทพป่า เจ้าเขา แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการอนุรักษ์ดิน น้ำ และผืนป่า รวมถึงเป็นพื้นที่การเรียนรู้ที่ถ่ายทอดความผูกพันระหว่างคนกับธรรมชาติ จากผู้เฒ่าผู้แก่ สู่ลูกหลานและเยาวชนในชุมชน
วันนี้ บ้านแม่อีแลบยังคงมีป่า มีน้ำ มีความมั่นคงทางอาหาร และมีความสงบทางจิตใจ เพราะความเชื่อไม่ได้หยุดอยู่แค่ในพิธีกรรม แต่ฝังรากอยู่ในวิถีชีวิตประจำวันของผู้คน
